Postępowanie o zatwierdzenie układu jest jednym z czterech postępowań restrukturyzacyjnych uregulowanych w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne. Podstawową cechą tego postępowania jest największy stopień zaangażowania samego dłużnika w proces restrukturyzacji przy maksymalnie ograniczonej roli sądu. Zaletami tej drogi restrukturyzacji są szybkość, elastyczność, mały stopień sformalizowania całej procedury. Z drugiej strony, dłużnik nie ma możliwości skorzystania z postępowania zabezpieczającego. Przyjrzymy się zatem bliżej postępowaniu restrukturyzacyjnemu w wariancie postępowania o zatwierdzenie układu.

Przypomnieć należy, iż celem postępowania restrukturyzacyjnego – postępowania o zatwierdzenie układu  jest restrukturyzacja zobowiązań dłużnika w drodze zawarcia z wierzycielami układu.

Podstawowym warunkiem pozwalającym na skorzystanie z postępowania o zatwierdzenie układu jest to, aby procent wierzytelności spornych nie przekraczał 15 % ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Samo pojęcie „sporności” nie zostało uregulowane przez ustawodawcę „wprost”, niemniej właściwie jednolicie przyjmuje się, iż wierzytelnością sporną jest wierzytelność, w stosunku do której toczy się proces sądowy albo postępowanie administracyjne lub, w stosunku do której co prawda nie toczy się żadne postępowanie, ale dłużnik zaprzecza wyraźnie jej istnieniu lub wysokości.

Pierwszym etapem postępowania o zatwierdzenie układu jest zawarcie umowy o sprawowanie nadzoru na przebiegiem postępowania z osobą, która posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego i będzie pełniła funkcję nadzorcy układu (art. 210 ust. 1 pr. restr.). Fundamentalną rolą nadzorcy układu jest służenie dłużnikowi profesjonalnym wsparciem w toku zbierania głosów za przyjęciem układu w proponowanej formie, a także należyte zabezpieczenie praw wszystkich uczestników postępowania. Dodatkowo, nadzorca układu czuwa także nad sprawnym przebiegiem postępowania, a także ma obowiązek sprawować nadzór nad prawidłowością działań dłużnika. Umowa między dłużnikiem a nadzorcą sądowym to umowa zlecenia co prowadzi do wniosku, iż jej strony mają pełną swobodę ułożenia stosunku zobowiązaniowego wobec własnego uznania (także w zakresie wysokości wynagrodzenia nadzorcy układu). Jak już wspomniano, nadzorca układu musi posiadać licencję doradcy restrukturyzacyjnego, a także nie być jedną z osób wskazanych w art. 24 ust. 2 pr. restr. (nadzorca układu nie może być m.in.: wierzycielem lub dłużnikiem dłużnika, małżonkiem, wstępnym, zstępnym, rodzeństwem, powinowatym lub jego wierzyciele w tej samej linii czy stopniu). Dodatkowo, nadzorca układu jest obowiązany złożyć przy pierwszej czynności przed sądem potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia OC.

Kolejnym krokiem w  postępowaniu o zatwierdzenie układu jest ustalenia dnia układowego (art. 211 ust. 1 pr. restr.), który przypada nie wcześniej niż 3 miesiące i nie później niż dzień przed dniem złożenia wniosku o zatwierdzenie układu (art. 211 ust. 2 pr. restr.). Pamiętać należy, iż wierzytelności powstałe po dniu układowym nie są objęte układem.

Następnie, nadzorca układu sporządza spis wierzytelności i spis wierzytelności spornych (art. 220 pkt 8 i 9 pr. restr.).

Po ustaleniu dnia układowego, dłużnik zbiera głosy na piśmie (art. 212 pr. restr.). Jeżeli układ zostanie przyjęty przez wierzycieli, dłużnik składa wniosek do sądu restrukturyzacyjnego o zatwierdzenie układu (art. 219 pr. restr.).

Sąd restrukturyzacyjny wydaje postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu w terminie dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku o zatwierdzenie układu. Termin ten ma jednak charakter jedynie instrukcyjny co oznacza, że jego uchybienie nie pociąga za sobą żadnych negatywnych konsekwencji procesowych. W okresie od wydania przez sąd restrukturyzacyjny przedmiotowego postanowienia do dnia jego uprawomocnienia się nadzorca układu staje się nadzorcą sądowym.

Co istotne, po wydaniu przez sąd restrukturyzacyjny postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu do dnia jego uprawomocnienia, postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej układem, wszczęte przed wydaniem tego postanowienia ulega zawieszeniu z mocy prawa.

Podsumowując; postępowanie w przedmiocie zatwierdzenia układu dedykowane jest co do zasady dla podmiotów, które nie potrzebują ochrony przed egzekucją, działają na rynku, ale przewidują, że w niedługim czasie pojawi się widmo niewypłacalności. Znaczna część postępowania toczy się poza sądem, a działania restrukturyzacyjne podejmowane są przez samego dłużnika przy pomocy i pod nadzorem nadzorcy układu. Postępowanie to charakteryzuje się szybkością, odformalizowaniem oraz dużym stopniem elastyczności.

Kolejny wpis z serii dotyczyć będzie przyśpieszonego postępowania układowego.