Przyśpieszone postępowanie układowe jest kolejnym po postępowaniu o zatwierdzenie układu postępowaniem restrukturyzacyjnym uregulowanym w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne. Podstawową cechą tego postępowania jest szybkość (sąd powinien podjąć decyzję w przedmiocie złożonego wniosku w terminie tygodnia od jego złożenia) a także to, że może o nie wnioskować dłużnik którego suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Przyjrzymy się zatem bliżej postępowaniu restrukturyzacyjnemu w wariancie przyśpieszonego postępowania układowego.

Pierwszym etapem tego postępowania jest złożenie wniosku restrukturyzacyjnego (art. 7 ust. 1 pr. restr.). Elementy formalne tego wniosku zostały określone w sposób enumeratywyny  w treści art. 227 pr. restr. Dodatkowo wraz z wnioskiem, należy uiścić zaliczkę na wydatki  postępowania w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 230 pr. restr.).

Jak już wskazano powyżej, sąd restrukturyzacyjny powinien rozpoznać wniosek o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego w terminie tygodnia od dnia jego złożenia (art. 232 ust. 2 pr. restr.). Oczywiście termin ten ma charakter jedynie instrukcyjny, niemniej jednak mając na cel tego postępowania, sąd powinien dążyć do zachowania tego terminu. Niezmiernie istotne jest to, że w przyśpieszonym postępowaniu układowym nie przewidziano procedury zabezpieczającej co oznacza, że do chwili wydania przez sąd postanowienia o otwarciu tego postępowania restrukturyzacyjnego, dłużnik narażony jest na przymusowe dochodzenie roszczeń przez wierzycieli.

W przypadku wydania przez sąd restrukturyzacyjny postanowienia o otwarciu przyśpieszonego postępowania układowego otwarta dla dłużnika zostaje droga ochrony przed wierzycielami, którzy podjęli już działania egzekucyjne. Zgodnie bowiem z treścią art. 259 ust. 1 pr. restr., postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego sędzia-komisarz postanowieniem stwierdza zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Co więcej, sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego może uchylić zajęcie dokonane przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym dotyczącym wierzytelności objętej z mocy prawa układem, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa (ust. 2). Trzeba także pamiętać, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem jest niedopuszczalne po dniu otwarcia przyspieszonego postępowania układowego (art. 259 ust. 3 pr. restr.). Powyższe oznacza, że po otwarciu przyśpieszonego postępowania układowego wierzyciel posiadający wierzytelność, która jest zabezpieczona na mieniu dłużnika m.in. hipoteką może prowadzić egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia bez żadnych przeszkód.

Nasuwa się pytanie co w sytuacji, w której przedmiot zabezpieczenia jest niezbędny do prowadzenia dalszej działalności przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 26o ust. 2 pr. restr., sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego może zawiesić postępowanie egzekucyjne co do wierzytelności nieobjętych z mocy prawa układem, jeżeli egzekucję skierowano do przedmiotu zabezpieczenia niezbędnego do prowadzenia przedsiębiorstwa. Zwolnienie zajętego przedmiotu spod zajęcia może nastąpić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, a konkretnie art. 1061 § 1. Zgodnie z tym przepisem dłużnik prowadzący działalność gospodarczą w formie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, w razie gdy egzekucja zostanie skierowana do rzeczy niezbędnej do prowadzenia tej działalności, może wystąpić do sądu o wyłączenie tej rzeczy spod zajęcia, wskazując we wniosku składniki swego mienia, z których jest możliwe zaspokojenie roszczenia wierzyciela w zamian za rzecz zwolnioną. O wyłączeniu spod zajęcia sąd orzeka po wysłuchaniu stron, biorąc pod uwagę obok interesów wierzyciela i dłużnika również społeczno-gospodarcze znaczenie działalności gospodarczej dłużnika. Z chwilą wydania postanowienia zwalniającego spod zajęcia, w stosunku do mienia zastępczego określonego w postanowieniu następują skutki zajęcia.

Otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego nie powoduje utraty przez dłużnika prawa zarządu majątkiem, jednakże czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu (to czy dana czynność jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu czy też nie podlegać będzie zawsze ocenie ad casum) będą wymagały zgody nadzorcy sądowego pod rygorem nieważności (art. 39 ust. 1 pr. restr.).

Po wydaniu przez sąd restrukturyzacyjny postanowienia o otwarciu przyśpieszonego postępowania układowego przechodzimy do fazy „właściwego postępowania restrukturyzacyjnego”, które zaczyna się od sporządzenia przez nadzorcę sądowego spisu wierzytelności i wierzytelności spornych, w terminie dwóch tygodni od dnia otwarcia postępowania układowego. W tym samym terminie nadzorca sądowy sporządza i przekazuje sędziemu komisarzowi plan restrukturyzacyjny uwzględniający propozycje restrukturyzacji przedstawione przez dłużnika.

Kolejnym etapem „właściwego postępowania restrukturyzacyjnego” jest zwołanie zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem (art. 263 ust. 1 pr. restr.).

W sytuacji przyjęcia układu przez wierzycieli, sąd wyznacza rozprawę w celu jego zatwierdzenia. W przypadku decyzji pozytywnej, z dniem uprawomocnienia się postępowania zatwierdzającego układ nadzorca obejmuje funkcję nadzorcy wykonania układu.

Po wykonaniu układu lub wyegzekwowaniu wierzytelności objętych układem sąd na wniosek dłużnika, nadzorcy wykonania układu albo innej osoby, która z mocy układu jest uprawniona do wykonania lub nadzorowania wykonania układu, wydaje postanowienie o wykonaniu układu. Prawomocne postanowienie o wykonaniu układu stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących układu w księgach wieczystych i rejestrach. Co także istotne, po uprawomocnieniu się postanowienia o wykonaniu układu, dłużnik odzyskuje prawo swobodnego zarządzania majątkiem i rozporządzania jego składnikami, jeżeli był go pozbawiony na mocy postanowień układu.

 Podsumowując; przyśpieszone postępowanie układowe dedykowane jest co do zasady dla przedsiębiorców, którzy z różnych względów nie są przekonani co do powodzenia samodzielnego zbierania głosów od wierzycieli, a także potrzebują – przynajmniej czasowej – ochrony przed działaniami windykacyjnymi wierzycieli.

Kolejny wpis z serii dotyczyć będzie postępowania układowego.